W trakcie konferencji dyskutowano m.in. o roli NATO i UE we współczesnych stosunkach międzynarodowych. Uczestnicy odpowiadali na pytania o możliwość spójnego działania obu organizacji na rzecz umacniania fundamentów bezpieczeństwa militarnego i pozamilitarnego, rolę Stanów Zjednoczonych, Wielkiej Brytanii, Niemiec, Francji czy Rosji w dziedzinie bezpieczeństwa międzynarodowego. Dyskusja dotyczyła również kształtowania się stanowiska Polski w wymiarze polityki bezpieczeństwa i nowych wyzwań w przyszłości, wpływu wyborów prezydenckich w USA i tzw. Brexit Wielkiej Brytanii na kształtowanie bezpieczeństwa w NATO i UE oraz stosunków transatlantyckich zwłaszcza w odniesieniu do Europy Środkowej i Wschodniej.
Konferencja „NATO. The Enduring Alliance 2016” służy przede wszystkim wymianie poglądów ekspertów zajmujących się polityką bezpieczeństwa i obrony. Jest to także platforma do budowania i rozwijania kontaktów eksperckich między instytucjami o charakterze rządowym i pozarządowym z Polski oraz z zagranicy.
W konferencji uczestniczyli m.in Tomasz Szatkowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej Polski, Graeme Jonathan Knott, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Polsce oraz Rolf Nikel, Ambasador Nadzwyczajny i Pełnomocny Republiki Federalnej Niemiec w Polsce, którzy otworzyli wydarzenie.
Konferencję „NATO. The Enduring Alliance 2016” rozpoczął dyrektor i członek zarządu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej prof. dr hab. Krzysztof Miszczak, który przypomniał o zbliżającym się szczycie NATO w Warszawie. Jak podkreślił, Sojusz dąży obecnie do zacieśnienia swojej współpracy z UE, a sama Unia powinno to wykorzystać, szczególnie ze względu na zmieniający się w Europie obraz bezpieczeństwa. Krzysztof Miszczak dodał również, że NATO dąży do ściślejszej współpracy z UE i należy to wykorzystać.
Stenogram z przemówienia:
Wstęp:
Prof. dr hab. Krzysztof Miszczak
Ladies and Gentlemen,
A very warm Welcome.
It is a great pleasure and an honour to be able to address such a distinguished and knowledgeable audience.
But please allow me to do it in Polish.
Ekscelencje,
Szanowni Posłowie,
Dyrektorzy,
Szanowni Przedstawiciele Polskich Sił Zbrojnych,
Drodzy Państwo,
Szanowni Przyjaciele Fundacji,
8 i 9 lipca 2016r. odbędzie się Szczyt Paktu Północnoatlantyckiego w Warszawie. Spotkanie państw-bezpieczeństwa partnerskiego Sojuszu odbędzie się w kluczowym momencie dla NATO spowodowanym zmianami w środowisku międzynarodowym tej organizacji jakie mają miejsce na jego wschodniej, północno-wschodniej i południowej flance i z następstwami wystąpienia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej.
Brexit nie osłabi NATO i nie podważy pozycji Wielkiej Brytanii w polityce bezpieczeństwa i obrony tej organizacji.
Wyjście Londynu z UE może stać się wielką szansą dla NATO spotęgowania swojej pozycji na kontynencie europejskim poprzez wzmocnienie militarnego komponentu nowej postbrexistowskiej Unii w Europie.
W wymiarze budowy wspólnej polityki bezpieczeństwa i obrony Unii nie ma dzisiaj powrotu do sytuacji, która miała miejsce przed brytyjskim referendum.
Dzisiaj Sojusz dąży do ściślejszej współpracy z UE i nowa Unia powinna to wykorzystać wzmacniając swoją rolę w Europie i na świecie.
Sojusz jako fundamentalna organizacja polityczno-militarna wolnych państw demokratycznych konfrontowany jest dzisiaj z esencjalnymi zagrożeniami dla bezpieczeństwa obszaru euro-atlantyckiego i jego poszczególnych państw członkowskich.
Celem nadrzędnym Szczytu NATO w Warszawie będzie z pewnością zdefiniowanie nowej strategii Sojuszu, tzn. kierunku przystosowywania NATO
do nowych wyzwań bezpieczeństwa ze szczególnym uwzględnieniem obrony swoich wszystkich państw członkowskich, tzn. również tych na tzw. flance wschodniej Paktu Północnoatlantyckiego.
Tym i innym tematom dot. szeroko pojętego wymiaru bezpieczeństwa będzie poświęcona dzisiejsza konferencja.
Szanowni Państwo,
Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej, która obchodzi w tym roku swój jubileusz 25 lecia. oddaje do Państwa rąk unikatową publikację wybitnego specjalisty od szeroko definiowanego bezpieczeństwa, i znakomitego światowej rangi eksperta w kwestiach NATO, profesora doktora Juliana Lindleya-Frencza.
Ta autorska publikacja została specjalnie przygotowana na konferencję zorganizowaną przez Fundację Współpracy Polsko-Niemieckiej: „NATO: The Enduring Alliance 2016”, mającą służyć jako pogłębiony intelektualny wkład do dyskusji na naszej dzisiejszej konferencji i na lipcowym szczycie NATO w Warszawie.
Polecam Państwu jeszcze inne ważne publikacje, które są do Państwa dyspozycji na zewnątrz tej sali. Wszystkie publikacje są bezpłatne.
Szanowni Państwo,
ze swojej strony życzę Państwu podczas konferencji pogłębionych intelektualnych doznań oraz drogocennej wymiany poglądów na temat, który dla na wszystkich jest bardzo istotny, tzn. zapewnienia bezpieczeństwa w nieprzewidywalnym świecie, gdzie NATO jest jego filarem.
Teraz zapraszam Państwa do obejrzenia krótkiego filmu o Szczyt NATO w Warszawie.
Proszę o zabranie głosu Pana Tomasza Szatkowskiego, Podsekretarza w Ministerstwie Obrony Narodowej,
Proszę o zabranie głosu Pana Ambasadora Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Graeme, Jonathana Knotta,
Proszę o zabranie głosu Pana Ambasadora Republik Federalnej Niemiec Rolfa Nikela.
Zakończenie:
Szanowni Państwo
mam nadzieje, że przebieg konferencji i dyskusje jej towarzyszące spełniły Państwa oczekiwania.
Fundacja starała się przedstawić temat, który ma zasadnicze znaczenie dla nas wszystkich w sytuacji permanentnych zagrożeń obszaru euroatlantyckiego i jego peryferii.
Z pewnością nie wyczerpaliśmy wszystkich jego wątków.
Od ostatniego posiedzenia szczytu NATO w 2014r. w Newport w Walii (Wielka Brytania) do obecnego w Warszawie mamy do czynienia wprawdzie z podniesieniem poziomu gotowości obronnych Sojuszu.
Jednak są one nie wystarczające aby adekwatnie do zagrożeń zagwarantować bezpieczeństwo państw członkowskich NATO ze strony potencjalnego agresora.
Geopolityczna rzeczywistość na wschodnie i północno-wschodniej i południowej flance NATO wymaga odpowiedniego przeciwdziałania Sojuszu.
Chodzi tutaj oczywiście o szybkie i efektywne dopasowanie struktur NATO do nowego teatru zagrożeń na w wymiarze międzynarodowym.
Proszę Państwa, w tym miejscu chciałbym podziękować za przygotowanie konferencji moim wszystkim współpracownikom.
Thank you for this great debate.
We face a disrupted world.
A series of new challenges requiring innovative, comprehensive solutions.
In the face of all that is going on in the world, it would be easy to get apart.
But I am an optimist.
NATO allows me to be optimistic and its long record of reinventing itself when the circumstances change, and in getting the job done, in good times and in bad.
All the best to You all!
All the best to the Warsaw NATO Summit!
Podsekretarz stanu w MON Tomasz Szatkowski podkreślił, że szczyt NATO w Warszawie będzie najważniejszym wydarzeniem w tym roku. Sama jego organizacja w stolicy Polski odzwierciedla, według przedstawiciela MON, zmiany które mają miejsce w Sojuszu.
Jak zaznaczył Szatkowski, tematem dzisiejszej debaty będzie m.in. kontekst bezpieczeństwa w Europie. "Na wschodzie mamy agresywną politykę Rosji, która zakwestionowała porządek bezpieczeństwa, ponadto cały czas wzmacnia potencjał swoich sił zbrojnych" - mówił polityk. Zwrócił również uwagę na fakt, że Rosja stanowi zagrożenie nie tylko dla samej Europy, ale także np. dla Syrii.
Na szczycie w Warszawie, zaznaczył Szatkowski, podjęta zostanie oficjalnie decyzja o wysuniętej obecności, rotacyjnej i wielonarodowej, wspieranej przez ćwiczenia i uzupełnianej przez siły sąsiedzkie. W systemie obronnym istotną rolę pełnić będą oczywiście siły polskie i te z krajów bałtyckich, które będą w razie ewentualnego ataku ze wschodu stanowiły swoisty bufor umożliwiający sojusznikom przygotowywanie się. Jednocześnie, jak dodał Szatkowski, rozmieszczenie sił NATO wzmocni system odstraszania na wschodniej granicy Sojuszu. "To dla Polski potencjalnie najważniejszy wynik szczytu" - powiedział Szatkowski.
Polska nie czeka jednak tylko na pomoc NATO, ale sama stara się jej udzielać. "Zaoferowaliśmy aktywne wsparcie i nasz wkład jeśli chodzi o naszą obecność w regionie" - zaznaczył Szatkowski, wspominając udział Polski m.in. w Baltic Air Policing. Poinformował również, że podobna misja rozpocznie się również we wrześniu w Bułgarii.
Szatkowski skomentował relacje Polski z państwami, których przedstawiciele byli obecni na sali. Zaznaczył, że nowy rząd był w stanie kontynuować relacje z państwem niemieckim, co potwierdziło ostatnie spotkanie w Berlinie. "Może pierwsze rozmowy nie były łatwe, ale wydaje się, że udało się określić wspólne pola zainteresowań i możemy iść dalej w realizacji prawdziwie strategicznych celów" - podkreślił Szatkowski. Dodał również, że odbiór sytuacji bezpieczeństwa przez ministrów obrony obu krajów jest bardzo podobny.
"Jesteśmy przekonani, że decyzja obywateli (...) nie wpłynie na wkład Zjednoczonego Królestwa w funkcjonowanie Sojuszu i państwo to pozostanie solidnym partnerem, tak jak miało to miejsce w przeszłości" - powiedział Szatkowski, komentując tzw. Brexit.
Według podsekretarza stanu MON hasłem przewodnim NATO powinno być: solidarność.
Sam Brexit skomentował również ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej Graeme Jonathan Knott, który reprezentował podczas konferencji swój rząd. "To bardzo płynny czas w Zjednoczonym Królestwie, ale jedna rzecz która się nie zmieni, to zaangażowanie wobec NATO. Zjednoczone Królestwo będzie szanować swoje zaangażowanie, szczególnie w kwestii dyslokacji sił na flance wschodniej (...). Jesteśmy absolutnie oddani idei wspólnego bezpieczeństwa" - zaznaczył ambasador.
Jonathan Knott zgodził się z tym, że NATO jest w trakcie podróży, która rozpoczęła się w Newport. "Szczyt w Warszawie odbywa się w bardzo dobrym momencie, biorąc pod uwagę to, co dzieje się w Europie" - dodał ambasador, podkreślając również, że Wielka Brytania jest pewna, że bezpieczeństwo powinno działań na międzynarodowych zasadach. Powinno to szczególnie leżeć w interesie samego NATO. Wyzwanie dla tego porządku stanowi oczywiście zachowanie Rosji, która "tych zasad nie przestrzega", przykładem są oczywiście wydarzenia na Krymie, w Donbasie czy Gruzji. Z tej perspektywy szczególnie ważne jest rozwijanie koncepcji nie tylko skutecznego odstraszania, ale również obrony - zarówno na wschodzie, jak i południu, gdzie należy wegług ambasadora podejmować różne inicjatywy.
Ambasador zwrócił również uwagę na bardzo ważny element budowy bezpieczeństwa, jakim jest tworzenie odpowiedniej infrastruktury obronnej. Podkreślił również, że UK na pewno będzie realizować plan wydawania 2 proc. PKB na obronność, z tego 20 proc. przeznaczone zostanie na inwestycję w modernizację armii. Państwo ma również nadzieję, że inne kraje także spełnią te wymagania NATO, a Brytyjczycy będą na pewno do tego zachęcać.
Jak ostatni głos zabrał Ambasador Republiki Federalnej Niemiec Rolf Nikel, który przyznał, że "na tapecie" jest oczywiście obecnie przede wszystkim Brexit. W jego ocenie "wiele się dzieje, a tej gorącej atmosfery jest obecnie za dużo". Ambasador apelował o spokój i obniżenie temperatury, chociaż faktycznie jest to "ciemny moment w historii Europy".
NATO stoi obecnie przed ważnymi wyzwaniami i ma co robić - zaznaczył ambasador. "Ten szczyt nie jest wydarzeniem rutynowym i NATO ma szansę pokazać, że przyczynia się do bezpieczeństwa w trudnym świecie" - podkreślił.
Michał Baranowski z The German Marshall Fund of the United States podkreślił podczas swojego wystąpienia, że w Europie Środkowej „spodziewamy się czterech batalionów na wschodniej flance NATO. To ważny sygnał w kontekście zagrożenia z północnego-zachodu związanego z Rosją”. Zdaniem eksperta „należy jednak podkreślić, że nie tylko Sojusz przystosowuje się do nowych okoliczności. To samo dotyczy Rosji, która militaryzuje obwód kaliningradzki i Krym. Taki proces ma również miejsce we wschodnim basenie Morza Śródziemnego, co jest istotne w kontekście tarczy antyrakietowej”. Według Baranowskiego: „Rosja nabrała również zdolności przemieszczania wojska na duże odległości. To niebezpieczne i należy to mieć na uwadze”. Ostatnim niepokojącym elementem, do której odniósł się panelista była rosyjska doktryna atomowa. „Ta kwestia raczej nie zostanie poruszona na szczycie NATO w Warszawie, ale później zapewne tak” - stwiedził
Prof. Pavel Baev z Peace Research Institute Oslo stwierdził, że Rosja jest dużo bardziej nieprzewidywalna od NATO ponieważ Sojusz jedynie reaguje na działania Moskwy sprzed dwóch lat. Ekspert zastanawiał się z czego może wynikać uspokojenie polityki rosyjskiej w br. „Można tłumaczyć tą kwestię problemami gospodarczymi. Inną opcją jest brak agresywności przed szczytem NATO, żeby nie prowokować działań w Pakcie. A może Putin po prostu zazdrości Siergiejowi Szojgu, który zyskuje na eskalacji jako minister obrony. Szojgu nie jest członkiem wewnętrznego kręgu Putina” – stwierdził Baev. Według niego docelowo Rosja w ramach konfrontacji z NATO „może przywrócić próby jądrowe w Arktyce żeby nastraszyć Zachód. To by wywołało reakcje w Niemczech, które sprzeciwiają się broni jądrowej”.
Z kolei Markus Kaim z Die Stiftung Wissenschaft und Politik spróbował podsumować bilans działań natowskich wobec Europy Środkowej z ostatnich trzech lat. Ekspert podkreślił, że należy w tym okresie wskazać na „trzy plusy i wielki znak zapytania”. Pierwszy plus to zdaniem Kaima rozstrzygnięcie kwestii jedności kontynentu europejskiego. „Dwa lata temu były głosy mówiące o tym, że aneksja Krymu to niewielki incydent, a Karta Paryska OBWE nie została naruszona. Te głosy zostały wyciszone, udało się utrzymać międzynarodowy porządek oparty o ten dokument i uznać rosyjską agresję jako sprzeczną z prawem międzynarodowym” – podkreślił panelista. „Drugi plus to rotacyjna obecność oddziałów bojowych, która jest dobrą odpowiedzią na działania Rosji. Kilka lat temu nie mógłbym sobie tego wyobrazić. W oczach Polski to niewystarczające, ale to olbrzymi krok na przód” – dodał Kaim.
„Trzeci plus to jasne określenie gotowość do dialogu, w kontekście powrotu Rosji do Rady NATO-Rosja. To był sygnał dobrze przemyślany, wysłany w kierunku drobniejszych sojuszników w Pakcie. Podobało mi się to, że Sojusz zmusił Rosję do rozmów w formacie wielostronnym, a nie bilateralnym z poszczególnymi mocarstwami europejskimi” – skonkludował ekspert. „No i jest jeszcze znak zapytania. Czy to wystarczy żeby zreintegrować Rosję ze strukturami atlantyckimi? Wydaje się, że nie” – skonstatował Kaim.
Natomiast ukraiński ekspert Taras Kuzio odniósł się w ramach panelu do relacji NATO-Ukraina. Według niego: „Zachód krytykuje korupcję w Rosji i na Ukraine, a jednocześnie Wielka Brytania, Cypr, Szwajcaria korzystają z brudnych pieniędzy, które płyną ze wschodu. To pokazuje, że zachodni przywódcy często nie kierują się zasadami, wielu z nich można kupić. Rosjanie pozyskują w taki sposób poparcie na Zachodzie. Tymczasem mamy do czynienia z wojną na Ukrainie, która broni wschodniej flanki NATO” – podkreślił ekspert. Mimo to według Tarasa Kuzi na Zachodzie nie brak także ludzi, którzy podejmują decyzje kierując się wartościami. Ekspert wyraził nadzieję na zwycięstwo Hillary Clinton w wyborach prezydenckich w USA co jego zdaniem umożliwiłoby dozbrojenie Ukrainy przez Stany Zjednoczone.
Partnerami medialnymi konferencji byli: Polskie Radio S.A., TVP Info, Polska Agencja Prasowa, Rzeczpospolita, Deutsche Welle, Defence24.pl, The Warsaw Voice, The New Eastern Europe i Parra Bellum- Niezależny Magazyn Strategiczny.
Więcej zdjęć pod linkiem FWPN: http://fwpn.org.pl/mediateka/zdjecia/nato-the-enduring-alliance-2016-konferencja-fwpn-28-06-2016-P9i5kv?p=1
Uczestnicy konferencji otrzymali raport Prof. dr Juliana Lindleya-Frencha, Wiceprezydenta Stowarzyszenia Traktatu Północnoatlantyckiego pt.:"Twenty Vital Defence Planning and Related Questions the NATO Warsaw Summit should address, but will probably not".
Program konferencji:
9.00-10.00 Rejestracja
10.00-10.45 Otwarcie konferencji
Prof. dr hab. Krzysztof Miszczak, Dyrektor i Członek Zarządu Fundacji Współpracy Polsko-Niemieckiej
Pokaz filmu: „Szczyt NATO w Warszawie”
Tomasz Szatkowski, Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej RP
Graeme Jonathan Knott, Ambasador Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej w Polsce
Rolf Nikel, Ambasador Republiki Federalnej Niemiec w Polsce
Pokaz filmu: „NATO Military Power 2016”
10.45-12.15 Panel 1: Szczyt NATO w Warszawie na tle wyzwań międzynarodowych i regionalnych w polityce bezpieczeństwa
Moderator: Andrzej Stankiewicz, dziennikarz, „Rzeczpospolita”
Gen. Waldemar Skrzypczak, b. Podsekretarz Stanu w Ministerstwie Obrony Narodowej RP, Dowódca Wielonarodowej Dywizji Centrum-Południe w Iraku w 2005 roku
Prof. dr Julian Lindley-French, Wiceprezydent Stowarzyszenia Euro-Atlantyckiego, Senior Fellow w Instytucie Statecraft w Londynie, Narodowy Uniwersytet Obrony w Waszyngtonie, Holenderska Akademia Obrony w Hadze, Kanadyjski Instytut Spraw Globalnych (CGAF)
Prof. dr François Heisbourg, Doradca Ministra Spraw Zagranicznych Republiki Francuskiej ds. Planowania Strategii, Przewodniczący Rady Fundacji Genewskiego Centrum Polityki Bezpieczeństwa (GCSP), Przewodniczący Rady Międzynarodowego Instytutu Studiów Strategicznych (IISS) w Londynie
Dr Karl Heinz-Kamp, Prezydent Federalnej Akademii Polityki Bezpieczeństwa (BAKS) w Berlinie, były Dyrektor Departamentu Badawczego w NATO Defence College w Rzymie
Dr Jeffrey Larsen, Dyrektor Departamentu Naukowego w NATO Defence College w Rzymie, The Bush School of Government and Public Service of Texas A&M University
12.15-12.30 Przerwa kawowa
12.30-12.45 Prezentacja: Znaczenie obrony terytorialnej dla państw członkowskich NATO na przykładzie Polski
Mariusz Kordowski, Dyrektor Programów Militarnych, Narodowe Centrum Studiów Strategicznych (NCSS)
12.45-14.15 Panel 2: NATO na rzecz bezpieczeństwa Europy Środkowej i Wschodniej „Flanka Wschodnia”. Współpraca czy rywalizacja z Rosją?
Moderator: Andrzej Jonas, Redaktor Naczelny, “The Warsaw Voice”
Michał Baranowski, Dyrektor Warszawskiego Biura German Marshall Fund
Dr hab. Markus Kaim, Senior Fellow, Niemiecki Instytut Spraw Międzynarodowych i Bezpiczeństwa (SWP) w Berlinie, Wydział Nauk Politycznych na Uniwersytecie w Zurychu, Hertie School of Governance w Berlinie
Dr Taras Kuzio, były Szef Misji NATO Centrum Dokumentacji i Informacji w Kijowie, Senior Research Associate w Kanadyjskim Instytucie Studiów nad Ukrainą przy Uniwersytecie Alberta, Senior Fellow w Szkole Zaawansowanych Studiów Międzynarodowych na Uniwersytecie Johna Hopkinsa w USA
Prof. dr Pavel Baev, Dyrektor Naukowy, Instytut Badań nad Pokojem (PRIO) w Oslo, Senior Non-Resident Fellow w Instytucie Brookings w Waszyngtonie, Senior Associate Fellow w Francuskim Instytucie Spraw Międzynarodowych (IFRI) w Paryżu, afiliowany przy Centrum Badań nad Rosją
14.15-14.25 Zamknięcie konferencji
Prof. dr hab. Krzysztof Miszczak, Dyrektor i Członek Zarządu, Fundacja Współpracy Polsko-Niemieckiej
Lunch
Języki konferencji: polski i angielski
Źródło: defence24, strona FWPN, TVPInfo